تشدید قوانین ضدسیگار در جهان: از ممنوعیت نسلمحور تا محدودیتهای فضای باز
کارشناس برجسته کنترل دخانیات بریتانیایی به خبرگزاری آناتولی گفته است که اجرای کامل کنوانسیون چارچوب سازمان جهانی بهداشت برای کنترل دخانیات، تأثیر چشمگیری بر کاهش نرخ مصرف سیگار خواهد داشت. پژوهشگر آمریکایی نیز تأکید کرده که این چارچوب جهانی، دولتها را به اقدامات قاطعتر در برابر «اپیدمی دخانیات تولیدشده صنعتی» متعهد میکند. در سال 2025، دولتهای سراسر جهان قوانین ضدسیگار را فراتر از اماکن سرپوشیده مانند بارها و ادارات بردند و مقرراتی وضع کردند که مصرف دخانیات در فضاهای عمومی باز، دسترسی به محصولات نیکوتیندار و جلوگیری از شروع سیگار کشیدن توسط نسل جوان را محدود میکند. از ممنوعیت نسلمحور در مالدیو گرفته تا گسترش محدودیتهای سیگار کشیدن در فضای باز در فرانسه، کشورها بر کاهش دیده شدن سیگار، دسترسی آسان به آن و مواجهه جوانان با دخانیات تمرکز کردهاند. این تغییرات نشاندهنده تحول گستردهای در رویکرد مقامات بهداشت عمومی به کنترل دخانیات است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، مصرف دخانیات سالانه بیش از 7 میلیون مرگ به همراه دارد که 1.6 میلیون مورد آن مربوط به افراد غیرسیگاری است که در معرض دود دست دوم قرار گرفتهاند. این سازمان تأکید میکند که هیچ سطح ایمنی برای مواجهه با دود دخانیات وجود ندارد. در ادامه، نگاهی داریم به کشورهایی که در سال 2025 گامهای قابل توجهی برای اعمال یا گسترش محدودیتهای سیگار برداشتهاند:
مالدیو - نخستین ممنوعیت نسلمحور سراسری دخانیات
در نوامبر، مالدیو قانونی پیشگامانه اجرا کرد که خرید، فروش و مصرف محصولات دخانی را برای افراد متولد شده در یا پس از اول ژانویه 2007 ممنوع میکند. این کشور نخستین کشوری است که ممنوعیت نسلمحور سراسری را اعمال کرده است. این قانون به جای افزایش تدریجی سن قانونی، یک گروه سنی کامل را برای همیشه از دسترسی قانونی به دخانیات محروم میکند و همه محصولات دخانی، از جمله سیگار و تنباکوی بیدود را شامل میشود. این ممنوعیت برای گردشگران و ساکنان یکسان اعمال میشود؛ هیچ فرد متولد 2007 یا پس از آن نمیتواند در مالدیو سیگار بکشد یا محصولات دخانی بخرد. دولت اعلام کرده که جریمههای سنگین برای متخلفان در نظر گرفته شده است. مالدیو همچنین ممنوعیت کامل واردات، فروش و مصرف سیگارهای الکترونیکی و محصولات ویپینگ را برای همه سنین حفظ کرده است.
بلژیک - ممنوعیت فروش ویپهای یکبارمصرف
بلژیک از ابتدای سال فروش ویپهای یکبارمصرف را ممنوع کرد و دلیل آن را نگرانی از مصرف نیکوتین توسط جوانان و تولید زبالههای زیستمحیطی اعلام کرد. این اقدام، بلژیک را به نخستین کشور اتحادیه اروپا تبدیل کرد که محصولات ویپینگ یکبارمصرف را ممنوع میکند.
فرانسه - گسترش ممنوعیت سیگار در فضای باز
از اول ژوئیه، فرانسه ممنوعیت سیگار را به مناطقی که کودکان زیاد در آن حضور دارند گسترش داد، از جمله سواحل، پارکهای عمومی، باغها، ایستگاههای اتوبوس و اماکن ورزشی. همچنین سیگار کشیدن در شعاع 10 متری مدارس، کتابخانهها و زمینهای بازی ممنوع شد. جریمه متخلفان بین 135 تا 158 یورو (معادل حدود 159 تا 186 دلار) است. این سیاست گامی به سوی عادیسازی نکردن سیگار در زندگی روزمره است و بر کاهش مواجهه کودکان با دود دست دوم و محدود کردن دیده شدن اجتماعی سیگار تمرکز دارد. تراس کافهها و برخی فضاهای باز بزرگسالان فعلاً مستثنی هستند، اما فعالان بهداشت عمومی خواستار محدودیتهای بیشتر شدهاند.
مکزیک - تشدید برخورد با فروش ویپ
در 11 دسامبر، سنای مکزیک اصلاحاتی تصویب کرد که تا هشت سال زندان برای جرایم مرتبط با تولید، توزیع یا فروش محصولات ویپینگ در نظر میگیرد. هرچند مصرف شخصی جرمانگاری نشده، این مجازاتها یکی از سختگیرانهترین اقدامات علیه زنجیره تأمین ویپ است و هدف آن جلوگیری از دسترسی جوانان به محصولات نیکوتیندار است. این اصلاحات هنوز نیاز به تأیید رئیسجمهور و انتشار رسمی دارد تا اجرایی شود.
ممنوعیت سیگار در فضای باز در سراسر شهر میلان
از اول ژانویه، شهر میلان ایتالیا محدودیتهای سیگار را به تقریباً همه فضاهای عمومی باز، از جمله خیابانها، میدانها و بخشهای بیرونی کافهها گسترش داد. مقامات محلی اعلام کردند این اقدام بخشی از تلاشهای گسترده برای بهبود کیفیت هوا و حفاظت از سلامت عمومی در شهری است که مدتها با آلودگی شهری دست و پنجه نرم میکند. سیگاریها باید حداقل 10 متر از دیگران فاصله بگیرند، در غیر این صورت جریمهای بین 40 تا 240 یورو (47 تا 282 دلار) دریافت خواهند کرد. این ممنوعیت فقط محصولات دخانی سنتی را شامل میشود و سیگارهای الکترونیکی و ویپها فعلاً مستثنی هستند. برخی ساکنان از هوای پاکتر و کاهش دود دست دوم استقبال کردهاند، اما دیگران عملی بودن اجرا و تأثیر واقعی سیگارهای فضای باز بر آلودگی را زیر سؤال بردهاند.
حفاظت از غیرسیگاریها
جودیت مککی، پزشک بریتانیایی و فعال کنترل دخانیات، به آنادولو گفت که قوانین سیگار عمدتاً برای حفاظت از غیرسیگاریها طراحی شدهاند، نه ممنوعیت کامل سیگار کشیدن. او گفت: «هیچ قانونی نمیگوید افراد نمیتوانند سیگار بکشند. فقط مسئله مکان آن است.» مککی افزود که مخالفت شدید صنعت دخانیات با محدودیتهای جدید اغلب نشانه اثربخشی آنهاست؛ مفهومی که فعالان بهداشت عمومی آن را «آزمون جیغ» مینامند. یعنی هرچه صنعت دخانیات بیشتر علیه یک قانون لابی کند، احتمال کاهش مصرف دخانیات بیشتر است. او تأکید کرد که قوانین قوی باید کاملاً اجرا شوند و دولتها به همه مفاد کنوانسیون چارچوب کنترل دخانیات سازمان جهانی بهداشت (FCTC) پایبند باشند. این معاهده که در سال 2003 تصویب و از 2005 لازمالاجرا شد، نخستین توافق جهانی بهداشت عمومی زیر نظر WHO است. 183 کشور آن را تصویب کردهاند و هدف آن کاهش تقاضا و عرضه دخانیات از طریق اقدامات مبتنی بر شواهد است. مککی گفت: اگر کشورها «همه بندهای» این معاهده را به طور کامل اجرا کنند، «تأثیر عمدهای بر نرخ مصرف سیگار خواهد داشت». روث مالون، پژوهشگر آمریکایی صنعت دخانیات و استاد دانشگاه، گفت این چارچوب به دولتها کمک میکند تا اقدامات قویتری علیه «اپیدمی دخانیات تولیدشده صنعتی» انجام دهند.
صنعت همچنان قدرتمند
مالون افزود که شرکتهای دخانیات همچنان از قدرت سیاسی بالایی برخوردارند و از طریق لابیگری، تأمین مالی کمپینها و پیامرسانی عمومی در برابر مقررات مقاومت میکنند. او گفت تلاشهای کنترل دخانیات برای جلوگیری از جذب کاربران جدید توسط صنعت و آسانتر کردن ترک سیگار از طریق کاهش دیده شدن دخانیات در زندگی روزمره است. مالون تأکید کرد: «هدف، حفظ آزادی افراد از اعتیاد به محصولاتی است که اگر طبق دستور مصرف شوند، آنها را میکشند.» هر دو کارشناس مککی و مالون گفتند که افزایش آگاهی عمومی از خطرات بهداشتی دخانیات، به تصویب قوانین سختگیرانهتر در جهان کمک کرده است. مالون افزود که جنبش کنترل دخانیات دههها با صنعت دخانیات مبارزه کرده و به کاهش مداوم جهانی مصرف دخانیات کمک کرده است. در مورد ویپینگ، کارشناسان توافق دارند که هرچند سیگارهای الکترونیکی اغلب ایمنتر از سیگارهای معمولی توصیف میشوند، اما اثرات بلندمدت بهداشتی آنها همچنان نامشخص است.
آینده چه خواهد شد؟
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2025، مصرف جهانی دخانیات از 26.2 درصد در سال 2010 به 19.5 درصد در سال 2024 کاهش یافته و این سازمان انتظار ادامه این روند را دارد. با این حال، بیش از 100 میلیون نفر در جهان ویپینگ میکنند که حداقل 15 میلیون آنها نوجوانان 13 تا 15 ساله هستند. اروپا بالاترین نرخ سیگاریها را دارد، پس از آن منطقه غرب اقیانوسیه و کمترین نرخ در آفریقا است. مالون گفت مخالفت با اقدامات کنترل دخانیات «تقریباً همیشه» توسط شرکتهای دخانیات و منافع مرتبط هماهنگ و تأمین مالی میشود؛ الگویی که در میلیونها سند داخلی صنعت، تحقیقات دانشگاهی گسترده و تحقیقات متعدد مستند شده است. او هشدار داد: «صنعت اکنون بار دیگر سعی میکند خود را به عنوان راهحل مشکلی که ایجاد کرده و همچنان ایجاد میکند، معرفی کند.» با ورود به سال 2026، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که برنامه کاری اروپایی آن برای 2026-2030 بر تقویت اقدامات جمعی علیه بیماریهای غیرواگیر مرتبط با دخانیات تمرکز دارد و اجرای کاملتر FCTC را از طریق اقداماتی مانند افزایش مالیات دخانیات، هشدارهای تصویری بهداشتی و حفاظت بیشتر از جوانان اولویت قرار میدهد. در سطح جهانی، استراتژی گسترشیافته سازمان جهانی بهداشت برای تسریع کنترل دخانیات - که بر پایه جشن 20 سالگی در COP11 ساخته شده - بر تأمین مالی پایدار و تلاشهای سختگیرانهتر برای مقابله با دخالت صنعت تأکید دارد و پیشبینی میکند که اگر روند فعلی ادامه یابد، نرخ جهانی مصرف دخانیات تا سال 2027 به زیر 18 درصد برسد. منبع: https://www.aa.com.tr/en/
قرقیزستان واردات سیگارهای الکترونیکی را ممنوع کرد
هیأت وزیران قرقیزستان با تصویب یک فرمان دولتی جدید، ممنوعیت موقت ششماهه بر واردات سیگارهای الکترونیکی و کارتریجهای آنها را تأیید کرد. این محدودیت، 15 روز پس از انتشار رسمی آن اجرایی میشود و هدف اصلیاش، مهار اعتیاد به نیکوتین و کاهش مصرف رو به رشد سیگارهای الکترونیکی، به ویژه در میان جوانان است. مقامات این کشور اعلام کردهاند که گسترش سریع سیگارهای الکترونیکی میان نوجوانان و جوانان در سالهای اخیر، نگرانیهای جدی برای سلامت عمومی ایجاد کرده و همین مسئله، دولت را به محدود کردن ورود بدون کنترل این محصولات به کشور واداشته است. این تصمیم، قرقیزستان را در راستای روند گستردهتری در منطقه قرار میدهد؛ جایی که قزاقستان در ژوئن 2024 ممنوعیت کامل فروش و تبلیغات سیگارهای الکترونیکی را اعمال کرد و ازبکستان نیز از نوامبر 2025 محدودیتهایی بر توزیع این محصولات وضع کرده است.
شرکت BAT در ایتالیا فناوری تشخیص سن چهره را آزمایش میکند
شرکت بریتیش امریکن توباکو (BAT) ایتالیا اعلام کرد که با همکاری شرکت فناوری هویت دیجیتال یوتی (Yoti)، در حال آزمایش فناوری تشخیص سن از روی چهره است. هدف این فناوری، جلوگیری از خرید محصولات نیکوتیندار توسط افراد زیر سن قانونی است. این همکاری از سرویس تخمین سن یوتی استفاده میکند که با اسکن چهره مشتری، تنها بررسی میکند آیا فرد بالای 18 سال است یا نه؛ بدون اینکه تصویری ذخیره کند یا هویت فرد را شناسایی نماید. این روش کاملاً با مقررات حفظ حریم خصوصی سازگار است. فاز آزمایشی این فناوری در 119 فروشگاه پاپآپ بریتیش امریکن توباکو (BAT) در سراسر ایتالیا آغاز شده است. مشتریان با اسکن یک کد QR از طریق گوشی هوشمند خود، فرآیند تأیید را شروع میکنند که لایهای اضافی بر بررسیهای معمول مدارک هویتی اضافه میکند. بریتیش امریکن توباکو (BAT) اعلام کرده که این سیستم برای تقویت شیوههای فروش مسئولانه محصولات نیکوتین طراحی شده است. به گفته بریتیش امریکن توباکو (BAT)، دادههای حاصل از اجرای اولیه این فناوری در کرواسی نشاندهنده دقت 99 درصدی بوده است. شرکت بریتیش امریکن توباکو (BAT) ایتالیا تأکید کرده که بهرهگیری از این فناوری، به رعایت قوانین محدودیت سنی کمک میکند و نشاندهنده تعهد جدی شرکت به جلوگیری از دسترسی جوانان و نوجوانان به محصولات نیکوتیندار است.
نوآوریهای نیکوتین، نقطه کانونی نمایشگاه اینترتاباک 2025
نمایشگاه دوگانه اینترتاباک / اینترساپلای 2025 (InterTabac / InterSupply 2025) در سالنهای مسه دورتموند (Messe Dortmund) با حضور پرشور فعالان صنعت دخانیات و نیکوتین، و همچنین نمایندگان بخشهای کانابیس و سلامت و تندرستی برگزار شد. بر اساس گزارش تازه گروه وینگل الکترونیکس (Wingle Group Electronics)، بیش از 800 غرفهدار و نماینده از حدود 70 کشور در این رویداد شرکت کردند یا از آن بازدید داشتند. نکته جالب اینکه حدود 90 درصد شرکتکنندگان اعلام کردهاند سال آینده هم برمیگردند. سابینه لوس (Sabine Loos)، مدیرعامل گروه وستفالنهالن (Westfalenhallen Group) - مالک هر دو نمایشگاه و محل برگزاری - به رشد چشمگیر حضور بینالمللی اشاره کرد و گفت: «ما توانستیم فضایی پویا برای الهامگیری، تبادل دانش، معامله و شبکهسازی در صنعتی سریع و متنوع ایجاد کنیم.» حضور دستههای جدید محصولات در کنار بخشهای سنتی، جایگاه این نمایشگاه را به عنوان یک گردهمایی جهانی برای نوآوریهای جاافتاده و نوظهور محکمتر کرد. مارینا گودیم (Maryna Gudym)، مدیر توسعه کسبوکار در وینگل، و تیمش روندهای مهم در محصولات دخانی سنتی، تنباکوی گرمشونده، تکامل محصولات خوراکی نیکوتین و نوآوریهای بستهبندی را شناسایی کردند که در ادامه به آنها میپردازیم.
پیشرفتهای سختافزاری:
بحث اصلی سختافزارها را سیستمهای گرمایش هیبریدی تشکیل میداد. غرفهداران دستگاههای چندحالتهای معرفی کردند که میتوانند بین مایع الکترونیکی، حالت گرمنکردن-سوزاندن (HnB یا Heat-not-Burn) یا ترکیبی از این دو سوئیچ کنند. بسیاری از این محصولات پیشرفته از هوش مصنوعی برای تنظیم خودکار قدرت بر اساس دمای محیط، سبک کشیدن کاربر و وضعیت باتری استفاده میکنند. برای مثال، سری بیهیت (Biheat) شرکت فرستیونیون (FirstUnion) گرمایش هدایتی و همرفتی را با سنسورهای هوشمند و الگوریتمهای یادگیری ترکیب کرده و ادعا میکند طعم را در لحظه و به طور مداوم حفظ میکند. دستگاه یووو دوال (Uwoo Dual) شرکت شنژن یونشی (Shenzhen Yunxi) هم امکان تغییر سریع بین حالت آئروسل و هیبریدی را فراهم میآورد. پلتفرمهای مدولار هم بسیار مورد توجه بودند. قابهایی که پادهای مختلف (فقط مایع، فقط برگ تنباکو یا هیبریدی) را میپذیرند، توسط شرکتهایی مثل ترمیکس (Thermix)، رجو (Rejo - با دستگاه Multi سازگار با استیکهای Iluma، REJO و CNTC) و ووپو (Voopoo - با چیپست قابل تطبیق) به نمایش درآمدند. این سیستمها به برندها کمک میکنند تا سریع با تغییرات مقرراتی و سلیقه مصرفکنندگان هماهنگ شوند. تقریباً همه دستگاههای جدید پاد شفاف داشتند تا سطح مایع به راحتی دیده شود. اسپایر (Aspire) با مدلهای سایبر جی اسلیم (Cyber G Slim) و نکسی پرو (Nexi Pro )در این زمینه پیشرو بود. یک طراح سختافزار ویپ به نام کوین گفت بیش از 30 برند بزرگ نسخه پاد شفاف عرضه کردهاند، از جمله گیکویپ کلیو ایکس (Geekvape Clio X)، نکزا فلکس (Nexa Flex)، آیجوی ایکسپی50000 (iJoy XP50000)، مووکین کِروِد50000 (Movkin Curved 50000) و لاست انجل میت 50کی (Lost Angel Mate 50K). سایر بهبودها شامل خنکسازی قابل تنظیم (مثل سوئیچ مستر فاگ (Mr. Fog’s Switch))، ترکیب چند طعم (مثل اوتبار 50000 فلوم (Flum’s Utbar 50000) با امکان ترکیب تا هفت طعم) و باتریهای کشویی برای افزایش طول عمر بودند. دموهای زنده، جریان هوای قابل تنظیم، کنترل جداگانه دو بخش گرمایشی و بازخورد لمسی هم ویژگیهای رایجی بودند که محصولات را از یکدیگر متمایز میکردند. شرکتها همچنین روی دوام بیشتر تمرکز کردهاند و به سمت واحدهای کوچکتر، مستقل و قابل تعویض حرکت کردهاند. مثلاً ییهویی (Yihui) ماژولهای گرمایشی قابل تعویض معرفی کرد که مصرفکننده میتواند فقط کویل را عوض کند و پوسته اصلی را نگه دارد. برخی دیگر هم از هستههای گرمایشی کاملاً مهر و مومشده برای مقاومت در برابر رطوبت استفاده کردند.
فراتر از کیسههای معمولی:
کیسههای نیکوتین همچنان پرطرفدارند، اما نمایشگاه نشان داد تولیدکنندگان به فرمتهای متنوعتری روی آوردهاند. رلکس (RELX) محصول ایرپاچ (AirPouch) را رونمایی کرد؛ کیسهای فوقنازک که نیکوتین بالا را تقریباً نامحسوس تحویل میدهد. هوابائو (Huabao) نوار سهلایه قابل حل در دهان معرفی کرد که آزادسازی نیکوتین را کنترلشده انجام میدهد. جوبایو (Jobayo - هانچنگ) هم کیسههای پرشده با ذرات ریز برای بستهبندی بسیار فشرده پیشنمایش داد. طراحیهای هیبریدی خوراکی و فیلمی هم دیده شد؛ مثلاً فیلم زیرزبانی که داخل پوسته کیسه قرار میگیرد تا جذب از دو مسیر انجام شود، یا کیسههایی با کپسول داخلی که با فشار باز میشوند و طعم یا نیکوتین را ناگهانی آزاد میکنند. نوآوری حتی به محصولات عملکردی رسید: کیسههایی با کافئین، تقویتکنندههای گیاهی یا مواد محرک مثل تورین و ال-تیانین که به عنوان «کیسههای عملکردی» (performance pouches) عرضه میشوند و وعده تمرکز یا آرامش میدهند. بستهبندی هم پیشرفتهای جالبی داشت. چابی گوریلا (Chubby Gorilla) قوطی دو محفظهای مقاوم در برابر کودکان و مدل جدید ایکس3 (X3) با مکانیسم بازشو ایمن را معرفی کرد. اوریجین فارما (Origin Pharma) سیستم کلیککن (ClicCan) با درب فشار-برای-باز را آورد و فاینست گلوبال (Finest Global) خط پاپ اِن گو (Pop ’n Go) را با درب تکدستی برای قفسه فروشگاهها گسترش داد.
علاوه بر این، میکروکیسههای پرنیکوتین برای بازارهای محدودشده و بستههای آزمایشی فوقکوچک، همراه با بستهبندیهای بلیستر و مهرهای ضددستکاری برای ماندگاری بیشتر در آبوهوای مختلف به نمایش درآمدند.